AI-geletterdheid verplicht: dit vraagt de AI Act van jouw organisatie
Sinds 2 februari 2025 verplicht de Europese AI-verordening (AI Act) organisaties om te zorgen voor AI-geletterdheid bij hun medewerkers. Wat staat er precies in die verplichting, voor wie geldt ze, en wat moet je als werkgever nu concreet regelen?
Wat zegt de AI-verordening over AI-geletterdheid?
De AI-verordening is de Europese wet die het gebruik van kunstmatige intelligentie reguleert. De wet trad in augustus 2024 in werking en wordt stapsgewijs van toepassing. Artikel 4, de bepaling over AI-geletterdheid, geldt sinds 2 februari 2025 en zegt, vrij vertaald:
Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen gebruiken.
Twee dingen vallen op. Ten eerste: de verplichting geldt niet alleen voor bedrijven die AI bóuwen, maar ook voor organisaties die AI gebruiken, dus vrijwel elke organisatie waar medewerkers met ChatGPT, Copilot of andere AI-tools werken. Ten tweede: het vereiste niveau is contextafhankelijk. Een datascientist heeft diepere kennis nodig dan een officemanager, maar beiden moeten de basis beheersen.
Voor wie geldt de verplichting?
- Aanbieders: organisaties die AI-systemen ontwikkelen of onder eigen naam op de markt brengen
- Gebruiksverantwoordelijken (deployers): organisaties die AI-systemen inzetten in hun bedrijfsvoering, van klantenservice-chatbot tot Copilot in Microsoft 365
Gebruiken je medewerkers AI-tools voor hun werk, ook op eigen initiatief, dan raakt de verplichting jouw organisatie. Uit onderzoek blijkt bovendien dat veel medewerkers AI al gebruiken zonder dat hun werkgever het weet. Juist dan is basiskennis cruciaal.
Wat moet je als organisatie concreet doen?
De wet schrijft geen specifieke cursus of diploma voor. Wel moet je als organisatie kunnen laten zien dat je maatregelen hebt genomen. In de praktijk komt dat neer op:
- Inventariseer wie er binnen je organisatie met AI werkt en welke tools ze gebruiken.
- Train die medewerkers in de basis van AI: werking, mogelijkheden, risico’s en regels.
- Leg vast wie wanneer welke training heeft gevolgd. Een certificaat per medewerker maakt dit eenvoudig.
- Herhaal en verdiep waar nodig: AI ontwikkelt zich snel, dus houd kennis actueel.
Hoe je dat bewijs praktisch regelt, lees je in ons artikel over het aantonen van AI-geletterdheid. En met ons stappenplan voor werkgevers maak je je hele team in één keer AI-geletterd.
Wat gebeurt er als je niets doet?
Op het niet naleven van artikel 4 staat geen aparte, vaste boete. Maar dat maakt de verplichting niet vrijblijvend: toezichthouders kunnen naleving meewegen, en bij incidenten met AI, zoals een datalek of een verkeerd besluit, staat een organisatie zonder aantoonbaar AI-geletterdheidsbeleid direct op achterstand. Bovendien is het risico op zulke incidenten precies wat je met AI-geletterde medewerkers verkleint.
Veelgestelde vragen over de AI Act en AI-geletterdheid
Sinds wanneer is AI-geletterdheid verplicht?
De verplichting uit artikel 4 van de AI-verordening geldt sinds 2 februari 2025. De AI-verordening zelf trad in augustus 2024 in werking en wordt stapsgewijs van toepassing.
Geldt de verplichting ook voor kleine bedrijven?
Ja. De verplichting geldt voor elke organisatie die AI-systemen aanbiedt of gebruikt, ongeacht de omvang. Wel is het vereiste niveau afhankelijk van de context en de rol van de medewerkers.
Welke training past bij de AI-verordening?
De wet schrijft geen specifieke training voor. Wat ‘voldoende AI-geletterdheid’ precies inhoudt, laat de wet open. Kies een training die de basis dekt (werking van AI, mogelijkheden, risico’s en verantwoord gebruik) en maak deelname aantoonbaar, bijvoorbeeld met een certificaat op naam.
